Buty turystyczne - które najlepsze dla Twojej aktywności?

„Idealnego buta przydatnego w każdym terenie i w każdym klimacie nie ma i być nie może.”

Buty są najważniejszym elementem ekwipunku turysty i jednocześnie najbardziej osobistym. Muszą idealnie „leżeć” na stopie, wszak od tego zależy komfort marszu podczas długich wędrówek. Podczas górskich (i nie tylko) wędrówek turysta spotyka się z różnymi rodzajami podłoża i krańcowo różnymi warunkami atmosferycznymi: błoto, trawa, granit, wapień, piaskowiec i znów namokła glina, kawałek asfaltu, wysoka temperatura latem, tęgi mróz zimą, deszcz, czasem śnieg i lód - wszystkiemu temu muszą sprostać odpowiednio dobrane buty turystyczne.

Na jakie pytania musisz sobie odpowiedzieć przed wyborem butów turystycznych?

Jaki rodzaj turystyki zamierzasz uprawiać? Czy będą to jednodniowe spacery po okolicznych wzgórzach i lasach, czy również wyprawy na tatrzańskie szczyty? Czy zamierzasz wybrać się na wielodniowe wyprawy w góry typu alpejskiego czy zadowolisz się krajobrazami Beskidów? Odpowiedzi na te pytania pozwolą dobrać buty z odpowiedniej grupy.

Czy zamierzasz uprawiać turystykę tylko latem, a może również zimową? Niestety nie ma butów całkowicie uniwersalnych, ale zazwyczaj na początku kariery turystycznej chodzimy dość intensywnie latem, a zimą wybieramy się tylko na lżejsze wycieczki.

Jak cecha buta jest dla ciebie najważniejsza? Lekkość? Wodoodporność? Sztywność cholewki? Trzymanie kostki? Sztywność podeszwy? Rodzaj materiału zewnętrznego? Ta informacja pozwoli nam skierować się do określonej grupy butów, co bardzo zawęzi pole poszukiwań.

Czy buty będą używane w trudnych warunkach terenowych? Odpowiedź twierdząca na to pytanie skieruje nas do grupy butów wykonanych w całości ze skóry bądź ze wstawkami z wytrzymałego materiału, najlepiej cordury. Buty wykonane z delikatniejszych materiałów mogą nie wytrzymać konfrontacji z korzeniami lub skałą.

Jaki jest rozmiar stopy? Najlepiej posługiwać się rozmiarem metrycznym, czyli wyrażoną w centymetrach (bądź milimetrach) długością stopy od pięty do najdłuższego palca. Jeśli któraś stopa jest dłuższa, a tak bywa dość często, to oczywiście jako rozmiar przyjmujemy większą liczbę. Rozmiar jest nam potrzebny do wstępnego wyboru obuwia. I tak musimy go spokojnie przymierzyć zakładając na nogę takie skarpety, jakie najczęściej będziemy nosić na wycieczkach. Można przyjąć, że buty turystyczne powinny być o pół lub nawet cały rozmiar większe od normalnie noszonych w mieście. Buty najlepiej mierzyć po południu, kiedy stopa jest w sposób naturalny lekko nabrzmiała.


Buty turystyczne wysokie

Na jakie pytania musisz sobie odpowiedzieć w trakcie mierzenia w sklepie butów turystycznych?

Czy but, który mierzysz, ma właściwą twardość podeszwy? Jeśli nie – oczywiście szukamy innego modelu o bardziej odpowiadającej twardości. W sklepowych warunkach równie dobrym sprawdzianem jest oparcie stopy o wystającą krawędź sklepowej półki. Jeśli czujesz kant półki przez podeszwę – prawdopodobnie w podobnym stopniu będziesz też czuł wystające kamienie na turystycznym szlaku.

Czy but wystarczająco dobrze opina kostkę? Takie pytanie należy sobie zadać, gdy uważasz sztywność cholewki za istotny element wygody chodzenia. Odpowiedź jest wskazówką, co będzie się działo z twoim stawem skokowym w trakcie niewłaściwego stąpnięcia na nierównym podłożu, lub w trakcie poślizgu na wystającym korzeniu.

Czy w przedniej części buta jest odpowiednio dużo miejsca na palce? A po bokach? Jeśli za mało z przodu – szukamy większych, jeśli za mało po bokach – szukamy szerszego modelu np. Merrell lub Keen. Przyjmuje się, że w butach wysokich przed dużym palcem stopy powinna znajdować się przynajmniej 8-10 milimetrowa przestrzeń, tak abyś uderzając czubkiem zawiązanego buta o podłogę nie dotykał dużym palcem przedniej ściany buta. Wyobraź sobie kilkugodzinne schodzenie z góry w bucie, który właśnie mierzysz, gdy stopa przesuwa się do przodu, a z pewnością zdecydujesz się na odrobinę większy rozmiar niż ten „idealnie dopasowany”. Należy też koniecznie zmierzyć prawego i lewego buta, ze względu różnice długości stóp oraz różnice wysokości podeszwy w różnych butach, co może zniekształcić wrażenia dotykowe w trakcie chodzenia po sklepie. Następnym krokiem jest przespacerowanie się po sklepie dłużej niż 30 minut. Pierwsze wrażenie jest często mylące i dopiero po dłuższym „przejściu się” będziesz mógł uświadomić sobie, czy dany but jest wygodny. Czas na pewno nie będzie stracony, przy okazji możesz przecież obejrzeć ofertę sklepu.

Czy w śródstopiu but jest odpowiednio dopasowany? Raczej rzadko zdarzają się przypadki, aby but był w tym miejscu za luźny, gdyż można to poprawić mocniejszym zaciągnięciem sznurówek. Natomiast lekki ucisk w tym miejscu można skorygować opuszczeniem jednej dziurki w kluczowym miejscu śródstopia.

Wiązanie strefowe
W wysokich butach turystycznych stosuje się często tzw. wiązanie strefowe, polegające na możliwości innego związania buta w dolnej i górnej części cholewki. Dzieje się to dzięki możliwości blokady sznurówki w jednym (mówimy wtedy o wiązaniu dwustrefowym – to jest najczęstsze) lub dwóch zaczepach (mówimy wtedy o wiązaniu trzystrefowym).
W trakcie podejścia sznurówki wiążemy ściślej w dolnej części cholewki a luźniej w jej części górnej, utrzymujemy wtedy większą ruchomość stawu skokowego, przydatną na podejściach. Inaczej w trakcie zejścia z góry, wtedy staramy się mocniej związać górną części cholewki, aby ograniczyć przesuwanie się stopy do przodu. Zapobiegnie to bolesnym otarciom palców. Wiązanie trzystrefowe jest rzadziej stosowane, a ma na celu lepsze dopasowanie buta w śródstopiu.

 Podeszwa w bucie turystycznym

Jedną z najpowszechniej stosowanych podeszew w butach trekkingowych jest podeszwa typu Vibram. Stworzona kilkadziesiąt lat temu, nadal jest uznawana za ideał i wzór do naśladowania ze względu na jej zalety: przyczepność, odporność na ścieranie i pękanie, układ rowków ułatwiający samooczyszczanie, mała wrażliwość na niskie temperatury. Istnieje wiele (kilkadziesiąt) rodzajów podeszew wibramowych, różniących się twardością gumy i układem rowków. Nawet jeśli nie znasz zastosowania wszystkich typów Vibramu, zawsze możesz „organoleptycznie” sprawdzić z czym masz do czynienia. Układ rowków jest widoczny gołym okiem. Dotknij paznokciem gumy aby przekonać się o jej twardości, guma twarda jest przeznaczona do grząskiego terenu, guma miękka sprawdzi się przy kontakcie ze skałą. Wiele niepowodzeń i żalów skierowanych do podeszwy typu Vibram jest spowodowana nieodpowiednim dobraniem twardości gumy do rodzaju podłoża.
Równie często użytkownikom butów turystycznych wydaje się, że przyczepność zapewni im sam ośmiokątny żółty znaczek. Należy pamiętać że nie każda podeszwa Vibram nadaje się do używania w trudnym terenie. Równie ważne jak mieszanka gumy są głębokość i układ bieżnika oraz wycięcie na obcas. Pamiętaj: na teren skalisty – guma tak miękka, żeby swobodnie zagłębić w niej paznokieć. Może stracisz trochę na trwałości ale zapewnisz sobie znacznie większą przyczepność niż w przypadku gumy bardzo twardej a przez to trudnościeralnej. Niektóre modele rozwojowe Vibramu mają dwa rodzaje gumy: w środkowej części podeszwy zastosowano materiał miękki a w zewnętrznej twardszy. Takie rozwiązanie jest udanym kompromisem pomiędzy przyczepnością a dużą odpornością na ścieranie i sprawdzi się w różnych warunkach terenowych. Takie podeszwy stosuje często w swoich butach firma The North Face, nie tylko firmowane przez Vibram – często są to ich własne patenty.


Akcesoria do obuwia


Operacja w toku...